Đấu trường là công trình kiến trúc vĩ đại nhất của thành phố Roma cổ đại dưới thời các hoàng đế Lã mã. Nó biểu tượng cho vinh quang và nét oai hùng của đế quốc Lã Mã cũng như của Thủ đô Roma. Năm 2007, đấu trường được vinh danh là một trong 7 kỳ quan kiến trúc của thế giới.

Tên gọi:

Tên gọi gốc của Colosseo là Anfiteatro Flavio. Từ Anfiteatro ở đây để chỉ dạng kiến trúc hội trường bậc dốc, nhà hát vòng tròn, một dạng kiến trúc đặc trưng của thời La mã cổ đại mà chúng ta có thể thấy các công trình tương tự lại Pháp hay Tunisia. “Anfi” trong tiếng Hy Lạp có nghĩa là gấp đôi, và ở đây để chỉ gấp đôi 2 lần vòng cung của rạp háp. Đây là kiến trúc La Mã vòng cung đầu tiên đứng độc lập không cần dựa vào vách núi hay lòng thung lũng. Đây cũng là Anfiteatro lớn nhất mà người La Mã từng xây dựng

Arles Amphitheatre, France và Amphitheatre of El Jem, Tunisia

Tên gọi “Flavio” để chỉ tên triều đại của hai hoàng đế La Mã đã xây dựng đấu trường (dinastia Flavia). Đến thời kỳ trung cổ (tk thứ 5) đấu trường được gọi với cái tên Colosseo. Có nhiều cách lý giải cho tên gọi này, trong đó giả thiết về một tượng đồng khổng lồ cao 30 m của hoàng đế Nerone được đặt cách đấu trường vài mét. Một tài liệu chép rằng để chuyển bức tượng đồng này từ dinh cơ của hoáng đế đến vị trí hiện tại người ta đã phải sử dụng 24 con voi. Từ Colosso cũng được hiểu là vĩ đại, khổng lồ.

Xây dựng và cấu trúc:

Vespasiano
Hoàng đế La Mã Vespasiano

Đấu trường này được hoàng đế Vespasiano vì hoàng đế đầu tiên của triều đại Flavio cho khởi công xây dựng năm 72 sau CN và được con trai ngài là hoàng đế Tito hoàn tất vào năm 80, để tặng cho nhân dân La Mã. Mảnh đất này trước kia là hồ thuộc vườn thượng uyển Domus Aurea  của hoàng đế Nerone (người được sử sách chép lại là một báo chúa khiến lòng dân oán hận). Đấu trường sau khi khánh thành là nơi diễn ra các trận chiến giữa các võ sĩ giác đấu (gladiatori), săn dã thú, các trận thủy chiến giả…

Colosseo mà chúng ta nhìn thấy ngày nay chỉ là 1/3 của công trình nguyên thủy dù vậy đây vẫn là biểu tượng của sự trường tồn và vĩ đại của Roma.

Tổng diện tích đấu trường là 24.000 mq, với chiều dài 187m và chiều rộng 157m, chiều cao hiện tại là 48m còn nguyên gốc Colosseo cao 52m, gồm 3 tầng ghế ngồi. Đấu trường với sức chứa 50 ngàn chỗ ngồi có mái che bằng vải lanh tên gọi là valerium, với hệ thống đóng mở bằng ròng rọc. Tấm vải lớn này nặng tới 24 tấn.

Colosseo được xây dựng theo hình Oval điều này khiến cho sàn đấu không có góc chết, các chiến binh sẽ không thể dồn đối thủ vào góc khiến cho cuộc chiến được kéo dài thêm.

 

La Facciata

La facciata Colosseo
Mặt tiền của đấu trường La mã

Để xây dựng mặt tiền của Colosseo người ta đã dùng đến hơn 100 ngàn khối đá hoa cương (travertine stones) và đá núi lửa (tufa) mà không hề dùng đến vữa để kết dính mà bằng 300 tấn vòng sắt. Những tảng đá quý này sau đó đã được lấy đi và tái sử dụng trong nhiều công trình tại Roma như vương cung thánh đường Thánh Peter. Nhờ có những bức phù điêu cổ kèm những đồng xu được khai quật, các nhà khảo cổ đã có thấy tại tất cả các mái vòm mặt tiền của Closseo đều được đặt một bức tượng đồng cao 5 mét với con số tổng cộng lên đến 160 tượng. Đây là những bức tượng về các vị thần và các anh hùng trong thần thoại Hy Lạp. Việc làm này đã khẳng định sự thịnh vượng của đế chế La Mã thời bấy giờ.

Lối vào “Entrances and exits”

Hoàng đế, hoàng gia và các vị tướng ra vào bằng 4 lối vào đặc biệt không được đánh số và được trang trí bằng các bức phù điêu. Những lối đi này sẽ dẫn thẳng trực tiếp đến lô độc lập riêng biệt. Còn dân chúng đi qua 76 cửa vòng cung có đánh số thứ tự với màu sơn trắng và đỏ. Ghế ngồi chia theo cấp bậc giàu nghèo. Thời gian đầu, tất cả các vé vào cửa đều được phát miễn phí cho dân chúng đôi khi có cả đồ ăn miễn phí. Đây là cách hoàng đế La Mã sử dụng để lấy lòng dân cũng như để người dân quên đi nỗi khổ cực trong lao động hàng ngày.

Lổi ra ở phía Tây được mệnh danh là Cổng tử thần (Gate of Death) vì đây là nơi người ta mang ra xác những chiến binh tử trận.

Arena

Ở dưới bãi giác đấu (76m x 46m) Arena có những hành lang, các phòng nhốt thú. Các đường hầm này hoàn toàn không được tiếp nhận ánh sáng mặt trời mà chỉ được được chiếu sáng le lói bằng đuốc. Lòng sân của đấu trường được làm bằng gỗ và phủ một lớp cát dày để thấm máu sau những vụ đụng độ.

Có tài liệu chép rằng khi đấu trường được khánh thành có đến 5000 loài thú dữ được mang ra trưng bày. Thậm chí đến thời hoàng đế Traiano, lượng thú lên đến 11 ngàn với 10 ngàn võ sĩ giác đấu, đôi khi có cả tử tù vị ném vào sân với thú dữ mà không có vũ khí nào trong tay. Các loại thú hoang dã bao gồm: voi, sư tử, hổ, cá sấu, bò tót,v..v và cả đà điểu. Con số ước tính là hơn 500 ngàn người và một triệu thú đã bị giết trong 500 năm qua những cuộc đấu đẫm máu, đến thế kỷ thứ 6 hoạt động này đã bị bãi bỏ. Chính những cuộc giao đấu đẫm máu này đã gây ra nạn tuyệt chủng của nhiều loài thú hoang dã.

Năm 2015, các thang máy gỗ dùng để vận chuyển thú hoang dã lên sàn đấu được tái dựng lại đúng như phiên bản cổ đại với ròng rọc và sức người để du khách có thể cảm nhận được hết sự tài hoa của các kiến trúc sư cổ đại La Mã. Vào lúc khánh thành Colosseo có khoảng 28 thang máy gỗ như vậy.

 

Không dừng ở đó, Colosseo còn được sử dụng như một nhà hát nơi tái hiện các tích trong thần thoại, chỉ khác với nhà hát thực sự là tại đấu trường La Mã khi máu đổ xuống nghĩ là cái chết thực sự hiện hữu.

La naumachia (la battaglia navale)

La naumachia
La naumachia

Bên cạnh các cuộc giao đấu đẫm máu trên nền cát, người La Mã còn thể hiện sự phi thường của mình khi có thể tái hiện các trận thủy chiến ngay trong lòng đấu trường. Người La Mã vẫn luôn tự hào về các công trình dẫn nước của mình và thực sự họ là những người luôn làm chủ được nguồn nước với khi đã xây dựng được đến 11 đường nước sạch (aquadotte) với tổng chiều dài lên đến 450km. Đường dẫn nước vào Colosseo được phát hiện một cách tình cờ khi chính quyền Roma cho xây dựng hệ thống tàu điện ngầm. Có tổng cộng 4 đường nước ngầm được xây dựng. Bởi vậy việc lấp đầy nước vào lòng Colosseo ngỡ như không tưởng lại là điều đã được người dẫn La Mã 2000 năm trước thực hiện. Những trận thủy chiến này đã được làm sống động như thật… cũng có nghĩa là lượng người chết trên chiếc thuyền đắm cũng là thật luôn. Hầu hết những người tham gia đều là tù binh và những tử tù. Điều đáng ngạc nhiên hơn cả là người La Mã có thể tổ chức thủy chiến cũng như các cuộc chiến khác trong cùng một ngày. Nghĩa là các kiến trúc sư đã làm chủ được dòng nước để có thể làm đầy và rút nước trong lòng đấu trường trong vài giờ đồng hồ.

Screenshot_2017-07-07-20-08-51-01

 

Hư hại  

Các trận động đất làm đấu trường bị hư hại. Đặc biệt là khu vực được xây dựng trên nền đất do lấp hồ mà thành. Đặc biệt năm 847, toàn bộ phần mặt tiền phía nam của Colosseo đã bị sụp đổ.

Hàng năm có khoảng 6 triệu lượt khách du lịch đến thăm quan Colosseo là di tích thu hút nhiều lượt thăm quan nhất tại Rome.

Dưới đây là cảnh võ sĩ giác đấu trích đoạn trong bộ phim “Gladiator” (2000) của đạo diễn Ridley Scott, dù không được quay tại đấu trường thật nhưng chúng ta vẫn có thể chiêm ngưỡng phần nào những tái dựng của Closseo trên màn ảnh rộng.

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s